БОХТАР. Имрӯз, 11 май, шаҳри Бохтар ба маркази муҳими гуфтугӯи илмӣ ва фарҳангии минтақа табдил ёфт. Дар Кохи фарҳанги шаҳр Симпозиуми байналмилалӣ таҳти унвони «Хутали қадим – пойгоҳи зуҳури забони тоҷикӣ форсӣ ва тамаддуни бостонии минтақаи Осиёи Марказӣ» бо иштироки олимону муҳаққиқон, намояндагони сохторҳои давлатӣ ва меҳмонони хориҷӣ оғоз гардид.
Ин ҳамоиши бонуфуз бо ташаббуси Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон ва Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардида, ба омӯзиши амиқи таърихи Хутали қадим, нақши он дар ташаккули фарҳанг, забон ва давлатдории тоҷикон бахшида шудааст.
Бохтар – маркази гуфтугӯи тамаддунҳо
Фазои Кохи фарҳанги шаҳри Бохтар имрӯз шоҳиди гирдиҳамоии чеҳраҳои маъруфи илмӣ, фарҳангӣ ва сиёсӣ гардид. Дар толори ҳамоиш муҳаққиқони варзида аз Тоҷикистон, Федератсияи Россия, Ҷумҳурии Исломии Эрон ва дигар кишварҳо ҷамъ омада, перомуни таърихи Хутал ва ҷойгоҳи он дар тамаддуни минтақа табодули назар намуданд.
Дар маросими ифтитоҳи симпозиум раиси вилояти Хатлон Давлаталӣ Саид, ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа Сафарзода Анвар, директори Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангӣ Хоҷазода Шералӣ Раҷаб, инчунин намояндагони ҳайатҳои дипломатӣ ва доираҳои илмӣ иштирок ва суханронӣ карданд.
Ҳамоиш дар фазои илмӣ, фарҳангӣ ва ватандӯстона ҷараён гирифта, масъалаҳои муҳими таърихи миллӣ, ҳифзи мероси фарҳангӣ ва муаррифии тамаддуни тоҷиконро мавриди баррасӣ қарор дод.
Хутал на танҳо ном, балки таърихи як тамаддун
Раиси вилояти Хатлон Давлаталӣ Саид зимни суханронии худ таъкид намуданд, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ омӯзиш ва ҳифзи мероси таърихиву фарҳангӣ ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлат табдил ёфтааст.
Ба гуфтаи ӯ, Хутали қадим танҳо як минтақаи ҷуғрофӣ нест, балки фазои бузурги фарҳангӣ ва тамаддунист, ки дар тӯли ҳазорсолаҳо ҳамчун маркази ташаккули арзишҳои сиёсӣ, маънавӣ ва забонии мардумони ин сарзамин хизмат кардааст.
Таъкид гардид, ки вожаҳои «Хутал», «Хуталон» ва «Хатлон» дар сарчашмаҳои таърихӣ пайваста зикр шуда, аз қадимӣ ва аҳаммияти ин сарзамин шаҳодат медиҳанд. Ба андешаи муҳаққиқон, омӯзиши таърихи Хутал барои дарки решаҳои фарҳанги миллӣ ва шинохти тамаддуни Осиёи Марказӣ аҳаммияти хос дорад.
Забони тоҷикӣ форсӣ ва решаҳои таърихии он
Яке аз меҳварҳои асосии симпозиум масъалаи нақши Хутали қадим дар ташаккули забони тоҷикӣ форсӣ буд. Олимон иброз доштанд, ки ин минтақа дар давраҳои гуногуни таърихӣ маркази рушди фарҳанг, адабиёт ва иртиботи тамаддунҳо маҳсуб меёфт.
Маҳз тавассути ҳамин сарзамин равандҳои муҳими фарҳангиву забонӣ шакл гирифта, ба густариши забони тоҷикӣ форсӣ мусоидат намудаанд. Пажӯҳишгарон таъкид карданд, ки омӯзиши осори хаттӣ, ёдгориҳои таърихӣ ва бозёфтҳои бостоншиносӣ метавонад саҳифаҳои нави таърихи забони миллиро рӯшан намояд.
Мероси ниёгон ганҷинаи бебаҳо
Иштирокдорони ҳамоиш зикр намуданд, ки Тоҷикистон дорои мероси ғании таърихиву фарҳангист ва ҳифзи он вазифаи муҳими на танҳо олимон, балки тамоми ҷомеа мебошад.
Ба гуфтаи коршиносон, ёдгориҳои таърихии Хатлон аз ҷумлаи нодиртарин осори тамаддуни минтақа ба ҳисоб рафта, метавонанд барои рушди сайёҳии фарҳангӣ ва муаррифии таърихи тоҷикон дар арсаи байналмилалӣ нақши муассир бозанд.
Дар доираи симпозиум иштирокчиён инчунин аз мавзеъҳои таърихии шаҳрҳои Бохтар, Норак ва ноҳияҳои Восеъ, Ховалинг ва Данғара боздид менамоянд.
Ҳамоише барои оянда
Симпозиуми байналмилалии «Хутали қадим пойгоҳи зуҳури забони тоҷикӣ-форсӣ ва тамаддуни бостонии минтақаи Осиёи Марказӣ» танҳо як ҳамоиши илмӣ нест, балки қадами муҳим дар роҳи эҳёи худшиносии миллӣ ва муаррифии тамаддуни тоҷикон ба ҷаҳониён мебошад.
Иштироки олимону муҳаққиқони дохиливу хориҷӣ нишон медиҳад, ки таърихи Хутал ва нақши он дар ташаккули фарҳанги башарӣ торафт бештар мавриди таваҷҷуҳи ҷомеаи илмӣ қарор гирифтааст.
Интизор меравад, ки натиҷаҳои илмии симпозиум барои таҳқиқоти минбаъда, таҳкими ҳамкориҳои байналмилалӣ ва муаррифии мероси гаронбаҳои тоҷикон саҳми арзанда гузоранд.
Қосимзода Нуриддин,
СССР,
вилояти Хатлон
